Fundación Wenceslao Fernández Flórez

Este sábado, continuando cos actos adicados ao tempo de Nadal, cantamos os Reis na FWFF. 

Para isto contamos coa presencia dun grupo de cantores veciños de Cecebre, de Cambre, da Coruña e de Culleredo que, dirixidos por Raúl Galego durante os meses previos, adicou unha parte do seu tempo ao ensaio das pezas que a tradición oral mantén na memoria dos máis vellos e que, deste xeito e tal e como falaban tamén na FWFF non hai moitos días Mini e Mero, poden perpetuarse no tempo evitando a súa desaparación.

Lembremos que tamén Fernández Flórez, na súa obra Volvoreta (como xa vimos no artigo anterior adicado aos Cantares de Reis) narraba a chegada dos músicos á casa dos Abelenda, familia protagonista da novela. Víamos tamén como esta presencia lle servía para amosar a diferente visión que destas datas tiñan os máis ricos fronte á penuria dos labregos.

————————

Pasaba algo das sete do serán cando se escoitou soar a música que, abrindo camiño cara a primeira casa, anunciaba o comezo do acto. A esta comitiva musical uníuse ben pronto o público asistente e, xa todos xuntos, fóronse achegando ás portas que, gardadoras de aguinaldos e de espectantes ouvintes (pertencentes ao grupo de teatro Fas-que-fas), agardaban unha man que batese na súa horizontal superficie. Así, na primeira das casas onde chamaron foron recibidos con ledicia, igual aconteceu nas dúas seguintes.

Alí, o coro e os músicos recibiron, a cambio da súas pezas, unha ofrenda que, na tradición, é signo de agradecemento á natureza pola boa colleita ou pola produtiva matanza: chourizos, queixo ou froitos da tempada eran dons frecuentes nos tempos en que no noso país a vida labrega era a protagonista do día a día e en que o contacto entre o home e a terra tiña unha maior simboloxía. Na terceira das portas mantívose unha animada conversa coa dona da casa, quen se encargou de ir avisar ao cura-párroco para que acollese os cantares, aínda que, se ben os cantos de reis non estaban exactamente canonizados pola Igrexa, tamén é certo que non necesariamente se negaba algún párroco a recibilos. Seguíu a marcha o grupo, indo bater nunha cuarta porta onde a luz acesa, ao escoitar a chamada, rapidamente se apagou. Sen dúbida era esta unha morada onde os cantos non eran ben recibidos, o que deu pé a que os músicos lles tocasen unha peza axeitada ao arisco temperamento dos seus habitantes.

Xa, por último, a derradeira visita fíxose á casa grande, onde estaba o señor Cura e onde, a cambio das cancións e dos bailes recibiron unha botella de augardente de guindas e outra de bo viño do país.

Foi aquí onde rematou a primeira parte deste evento, o momento en que, en nome de Manuel Vázquez, grande amigo da Fundación desde hai varios anos, fíxose entrega a María José Barral e Carmen Couto de dúas delicadas árbores co gallo do seu debut como integrantes do grupo de canto ante un público que disfrutou plenamente desta amena velada. Agradecendo aos convidados e a os participantes do acto a súa presencia en nome do director da Fundación, Antonio Montero, quen non puido asistir a este evento, pasouse a continuación ao ambigú onde, en animada tertulia, foi servido, aínda que a tarde non se presentou fría, un chocolate quente para os nenos e tamén para os maiores.

Hai escasamente uns días que a Ministra de Medio Ambiente, Cristina Narbona, fixo uns delicados comentarios acerca da posibilidade de que a chamada Festa Nacional, a tauromaquia, mudase os seus modos sanguinarios para que a masacre da area se achegase máis aos hábitos taurinos portugueses. Como é obvio esta particular opinión tivo unha acollida polémica que levantou ríos de tinta tanto entre partidarios da idea como entre os seus máis ferventes detractores…

      

Deseño da portada e das láminas interiores de Herreros

Nos anos 50 publícase o traballo recopilatorio El toro, el torero y el gato, de W. Fernández Flórez. Nesta obra recóllese unha serie de artigos onde o escritor herculino intenta explicar as súas teorías taurinas, os seus sistemas innovadores e onde, sobre todo, fai unha aguda crítica da crueldade que a chamada arte taurina exhibe ante unha nutrida concurrencia que, abandeirada por un milleiro de panos brancos, aplaude as sortes do toureo. Hai touros? Hai toureo? Hai unha arte? Estas e outras moitas preguntas son as que se fai Fernández Flórez e das respostas sírvese para, sempre ironicamente, censurar a crueldade gratuíta que as corridas de touros amosan a raudais ao máis puro estilo dos circos romanos.

Lámina de Herreros

Por exemplo, despois de presenciar un macabro espectáculo taurino en que o touro foi acribillado a estocadas e un toureiro pillado… o articulista di:
“Y yo me planteé, sin conseguir resolverla, esta importante cuestión: ¿Quién se divierte entonces en la ‘fiesta española’? ¿Para quién el goce y en qué consiste? ¿Es una forma de sadismo la que llena las plazas? ¿No debieran ser los médicos psiquiatras los que escribiesen las reseñas de las corridas? ¿Quizá los penalistas?…” 
É interesante, nesta altura, comentar unha interesante viñeta de Castelao, aquela onde podemos ver, diante dun cartel taurino, un labrego que, botando man ao queixo, comenta laconicamente: “Que lástima de bois!”

 

Imaxe procedente do álbum “Nós” por Castelao.

A polémica está servida. Os defensores da tauromaquia rabiarán coas críticas de Fernández Flórez tanto ou máis que coas da Ministra, pois o contido irónico ridiculiza; os detractores deberían portalas, prudentemente, como bandeira.
É lóxico pensar que, despois de escribir unha obra como é El Bosque Animado, onde se fai unha defensa da vida e dos procesos de selección naturais, onde o pracer adoita sucumbir ante a necesidade, o seu autor vise na morte innecesaria do boi máis un acto cruel cuxa orixe está na vaidade do home que mata e na codicia sanguinolenta de quen lle aplaude. Comentemos na seguinte publicación, se así lles prace, esta argumentación comparándoa coa estancia “Un insecto sobre el auga” ou ben con “El peregrino enamorado”, pertencentes as dúas a El Bosque Animado, e pasemos a continuación a ler o primeiro artigo da obra El toro, el torero y el gato.
 

Tardes de lecer na Fundación Wenceslao Fernández Flórez

Xaneiro de 2007

Sábado, día de Reis: Por estas datas, como en ocasións anteriores, non podemos deixar de adicar un día á lectura dramatizada de Contos Navideños de WFF así como unha interviú en exclusiva ao Ano Novo. A cargo dos integrantes do grupo de teatro Fas-que-fas.

Domingo, día 7: Té con historias. Este domingo a tertulia xirará en torno á figura da insigne Concepción Arenal. Será ás 5 da tarde e a entrada é libre.

Sábado, día 13: Terá lugar a presentación dos libros de poesía de Baldomero Iglesias, máis coñecido como Mero, en titulados Recendos de luz e sombra e Na lonxitude do tempo. Estarán con el Xosé Luis Rivas, coñecido como Mini, Xulio Xiz, David Otero, Alfonso Blanco Torrado, José María Abella e Avelino Pousa Antelo, vicepresidente da FWFF.

Sábado, día 20: Día adicado aos máis pequenos da casa coa lectura de Contos Infantiles anclados na tradición oral galega. Serán contos de príncipes que son rás, de medo ou de pasmo, de riso ou de pranto… E neles aparecerán paxaros de ouro, laranxas máxicas, bruxas e gatos, galos, burros e trasgos…! Será a cargo dos integrantes do grupo de teatro Fas-que-fas, pertencente á FWFF.

Sábado, día 27: Este día contaremos coa presencia de Miro Casabella, que falará sobre a súa produción discográfica e interpretará ante o público asistente diversos temas da mesma.

Agás a tertulia do domingo, que será ás cinco da tarde, o resto das actividades terán lugar, como sempre, a partir das sete do serán en Villa Florentina, sendo a entrada gratuíta.

Tardes de lecer na Fundación W. Fernández Flórez

Co obxectivo de contribuir á conservación de certos costumes tradicionais, este ano como en anos anteriores, a FWFF leva a cabo un programa especial: a representación dos Cantares de Reis que tamén Wenceslao, alá polo ano 16, deixou reflectidos na súa obra Volvoreta.

Para a materialización desta experiencia, un grupo de colaboradores e amigos da FWFF vense reunindo desde hai un tempo baixo a batuta de Raul Galego a fin de preparar e ensaiar as letras e músicas dos Cantares que, na noite de Reis, cantaban os nosos devanceiros polas casas. Así, a cambio dun aguinaldo, eles narraban cos seus cánticos feitos como a viaxe dos Reis a Belén e a adoración no pesebre.

Este evento, que adoita atraer a un bo número de visitantes a Villa Florentina, é complementado coa colaboración dos integrantes do grupo de teatro Fas-que-fas, este ano algo minguado debido a que parte do elenco actoral optou por integrarse e experimentar as saudables propiedades do canto…

Reproducimos aquí o inicio do capítulo IX da obra Volvoreta, de Wenceslao Fernández Flórez. Lembremos que por esta novela o escritor recibía no ano 1917 o Premio do Círculo de Bellas Artes, de Madrid. Non podemos obviar o carácter crítico que impregna a produción literaria de Fernández Flórez, así como a súa defensa dos dereitos do labrego asoballado desde tempos inmemoriais polo caciquismo.

 Deseño da portada feito por Castelao

A probreza, as penurias, unha vida consagrada ao traballo da terra desde a máis tenra infancia, son obxecto de denuncia por parte do escritor, tal e como podemos ver a continuación:

“Aquella noche de Reyes tuvo una decisiva influencia en el noviazgo y hasta en la vida de los dos jóvenes. Aún no habían concluído de cenar los Abelendas, cuando Federica entró, con cierto misterio en la voz y en las pisadas.

- Están ahí los de Carballo. Vienen a Cantar los Reyes. ¿Pasan?

- Que pasen.

Sonaron en el vestíbulo las recias pisadas de unos zuecos. El ruido llenó la casa, envuelta ya en la oscuridad de la noche. En el corredor detuviéronse los pasos. Interrogó una voz:

- ¿Se puede?

Entraron cuatro hombres. En el umbral inmovilizáronse parpadeando, deslumbrados por la luz del comedor. Dos eran casi ancianos; dos eran casi niños. Siguiendo la costumbre de todas las aldeas de Galicia, caminaban aquella noche de pazo en pazo y aun de choza en choza, cantando un romance de viejo sabor en que se cuenta la mística historia de los tres Reyes Magos que van desde el lejano Oriente de todos los relatos misteriosos a hacer la ofrenda de sus dádivas al Niño Dios.

Saludaron; hubo un instante de silencio. Se miraron, tras unas toses de carraspera. Luego rompieron a cantar. Y la canción iba hablando del peregrinaje tras la estrella, y de cómo los tres monarcas llegaron a Belén, y de cómo la Virgen María salió a recibirlos y ellos se quitaron las coronas, respetuosamente. Todo el romance tenía una dulce ingenuidad. Los hombres, con una mano aplicada a la oreja, apoyada la otra en la larga vara de castaño, cantaban a grito herido. El más joven era un caso de unción, inmóvil, con su chaleco rojo, con sus zuecos ocultos bajo la gruesa capa de barro, cerrados los ojos, chillando hasta hacer hinchar las gruesas venas de su garganta… El romance terminaba con un galano llamamiento a la generosidad de los fidalgos y el asonante aguinaldo surgía final y fatalmente. Hubo una pausa; y después de embolsada la peseta y de trasegado el buen vaso de vino, los hombres hablaron de la feria pasada, de las arrobas que pesaba el cerdo muerto, del coste de los bueyes… Entonces fue cuando doña Rosa se fijó en un rostro que asomaba a veces a curiosear por la puerta, a dos palmos del suelo, casi entre las piernas de los cantores.

- ¿Quién está ahí?

Los de Carballo rieron.

- Es Santiaguiño.

Le empujaron. Santiaguiño entró, algo ruboroso, alzando la boina sobre la frente, pero sin quitársela por completo. Traía su chaqueta de pana negra, y la vara de fresno, más alta que él, bajo el brazo. Toda su carita redonda sonreía con la malicia aldeana.

- A las buenas noches- saludó.

- Empeñose en venir con nosotros… - explicaron sus acompañantes.

- ¿Y tu amo te deja, Santiaguiño? - preguntó Sergio divertido con el aspecto del rapaz.

- Ya no tiene amo, señor -respondieron-. Marchose de su casa porque no le pagaba el jornal.

Rieron todos. ¡Oh, Santiaguiño incomodado, requiriendo su hatillo de ropa y su vara de fresno, plantándose ante el labrador formidable que contrató sus servicios y solicitando su dinero en una disyuntiva de reclamación judicial!…

- ¿Qué pediste a los Reyes, Santiaguiño?

- ¡Je!…

A Santiaguiño se le escapa una sonrisa socarrona, y mira de soslayo las rodillas de sus compañeros, que están a la altura de su pequeña nariz, enrojecida por el frío. Santiaguiño no cree en los Reyes. En las morenas casitas aldeanas los pequeñuelos no esperan la visita de los Magos dadivosos. Los pequeñuelos han reunido el ganado al anochecer; sonaron sus vocecitas agudas, espoleadoras de las reses tardas, de los bueyes solemnes de paso perezoso, que van arrojando dos conos de humo por sus narices contra el húmedo suelo; de los locos rebaños asustadizos, del caballejo que huyó relinchando, moviendo entre los tojos las trabadas piernas peludas… Después, ya en casa, el niño se durmió sin esa quietud, sin esa ansia, sin esa noción de cercanía de lo sobrenatural que en esa edad y en esa fecha a todos nos ha rozado. No hay fantasía en las almas de los pequeños campesinos. La severa madre tierra, buena y grave, sincera, educadora, no deja crecer las alas de ese pájaro de colorines que no sabe más que cantar. ¡Cómo va a pensar en los Reyes Santiaguiño!… Santiaguiño oirá, desde su dura cama, cómo pasan cantando los de Carballo, o los del Piñar, o los de la Cruz del Souto, y pensará que cuando él sea crecido como el señor Mingos, o el señor Chinto, o el señor Antón, podrá aspirar a que su amo no se niegue a pagarle los jornales.

Y pasará el canto, conmoverá una ráfaga las ventanas, se agitará una vaca en el establo, y los Reyes habrán transcurrido ya para el rapazuelo.

Ahora, bebido el último sorbo, enjugada la boca con el revés de la mano, se van los cantores. Vuelven a sonar las fuertes pisadas.

- Vaya, ¡a la obediencia de ustedes!…

Y se pierden en el silencio y en las tinieblas.”

Volvoreta.

W. Fernández Flórez

A celebración dos Cantares de Reis terá lugar en Villa Florentina o sábado, día 30 de Decembro, por volta das sete do serán. A entrada é gratuíta.

 Tardes de lecer na Fundación W. Fernández Flórez

O pasado sábado, día 23 de Nadal e víspera de Noiteboa, tivemos o privilexio, en Villa Florentina de contar coa presencia de Carmela Galego Marante, estudante de 4º de Historia da Arte na Universidade de Santiago de Compostela, que visitou a casa de Wences para falarnos d‘As Epifanías nos tímpanos baixomedievais da Coruña.

 Santa María do Campo (A Coruña)

En palabras da propia Carmela “a provincia da Coruña vese privilexiada, tanto cualitativa como cuantitativamente, canto á reprodución deste amable tipo plástico nun espazo tan representativo como son os tímpanos que nos dan a benvida ao templo e nos anticipan o seu carácter. O obxectivo deste traballo foi investigar a razón desta difusión. Descubriremos que o responsable da mesma será o artista galego máis senlleiro de todos os tempos.” Este traballo, que sae do departamento de Arte Medeival da Facultade de Historia da Arte da USC, ten como obxectivo estudar as representacións dos diversos tímpanos da provincia da Coruña segundo os exemplos baixomedievais.

E así, a partir desta breve exposición, desenvolveuse unha amena charla que nos permitíu achegarnos ás diversas representacións da adoración dos Reis Magos repartidas pola provincia da Coruña, a través das súas fontes (a propia pedra ou os evanxeos), un dos factores cuxa importancia fundamental recalcou Carmela Galego. A inconografía relixiosa posúe unha riqueza singular e atractiva, cuxos segredos foron expostos sutilmente ante o númeroso público que, con crecente interés, seguíu este acto.

Debemos indicar, tendo en conta os tempos que nos toca vivir, a importancia de recuperar a sensibilidade das masas fronte a este tipo de manifestacións artísticas e culturais que reflicten non só unha representación simbólica de carácter relixioso, senón todo un sistema cultural, de comunicación, pertencente a un tempo dado que, con maior ou menor fortuna canto ao seu estado de conservación, chegou a nós.

É importante recalcar tamén a importancia do labor feito nos albores do século XX, cando un grupo de intelectuais reunidos arredor da Liga de Amigos del Campo, agrupación coruñesa á que pertencían xentes como Manuel Casás, Ángel des Castillo e o propio Wenceslao, tomaron a determinación de resalta e pór en valor lugares históricos que, pola falta de sensibilidade cara ao patrimonio do noso país, estaban caendo en ruínas. Poñemos como exemplo o Mosteiro de Sobrado dos Monxes, do que achegamos unha imaxe procedente dos arquivos da Real Academia Galega, onde se ven as ruínas do devandito mosteiro nunha visita feita pola Liga nos anos 20. Estes homes e mulleres combinaban á perfección o seu labor intelectual co tempo de lecer sen que o tempo, así empregado, correse de balde.

Imaxe procedente dos arquivos da Real Academia Galega

Hoxe en día, cando podemos ver igrexas abandonadas, antigas casas de rebuscada arquitectura cubertas de silvas, cando non sendo derrubadas pola falta de sensibilidade dalgúns gobernantes, é importante facer unha chamada tamén ás novas xeracións que están esperando unha oportunidade para que coñezan e reivindiquen o valor do que, ao fin e ao cabo, tamén é o seu pasado.

Narración de Tempo de Nadal na Galicia Tradicional

(con exemplos musicais)

O pasado sábado, día 16 de Nadal, amparados pola quentura do lume aceso na lareira, tivo lugar en Villa Florentina unha charla musical onde Xosé Luis Rivas Cruz e Baldomero Iglesias Dobarro, máis coñecidos popularmente como Mini e Mero respectivamente, disertaron sobre o tema da Narración de Tempo de Nadal na Galicia Tradicional acompañados á gaita por Raúl Galego.

   A este acto, presentado por Antonio Montero, director da FWFF e encargado de dar a benvida aos nosos convidados, asistiron outras personalidades do mundo cultural do entorno. Referímonos ao noso concelleiro de Cultura, Xabier Iglésias, así como o cantautor Miro Casabella ou Xaime Quintás, acompañados ambos polas súas esposas, así como o xornalista Manuel Miragaia, colaborador de Galicia-Hoxe. (Digamos, nesta altura, que o evento de hoxe saíu reseñando tamén en El Correo Gallego e en La Voz de Galicia). Para esta presentación Antonio Montero fixo referencia (e a correspondente lectura) a un texto de Fernández Flórez recollido na súa obra El espejo irónico, onde o escritor fai unha interesante diferenciación -con trasfondo- entre o que é un panderetólogo e o que é un panderetista… Isto permitíu que os ouvientes celebrasen a descuberta dun Wenceslao descoñecido para eles, incosncientes, nalgúns casos, do labor que ven desenvolvendo a Fundación en base á obra do prolífico autor do Bosque Animado. Isto servíu de punto de reflexión para que moitos chegasen á conclusión de que sería bo que este modelo de fundación se espallase por outros lugares de Galicia, favorecendo así a creación dunha cultura de base en vilas de cidades.

O motor deste evento, que comezou algo pasadiñas as sete, foi a vivísima riqueza da nosa lírica popular, almacenada fundamentalmente na memoria dos máis vellos, que Mini e Mero, a través dos seus traballos de investigación, se encargan de recuperar para que non caía no esquecemento que o tempo e os novos usos e costumes se encargan de favorecer. Lembremos que a nosa cultura ancestral foi suplantada pola Igrexa Católica nos rituais, mais a riqueza da chamada cultura pagá estaba moi arraigada no campo, nos rituais de fertilización e no agradecemento aos deuses polos alimentos concedidos. Polo tanto, estamos a falar dunha orixe vencella ao mundo agrícola. Así, un dos obxectivos centrais da tarde foi amosar ao atento público onde é que radica a orixe das celebracións de Nadal (para nada relacionado con ningún tipo de consumista centro comercial), dos nosos vilancetes, dos Cantares de Reis (que nos conmemoramos este ano anticipadamente, o día 30 de Nadal) ou como, a través dunha cooperativa relación de intercambio con outras culturas podemos ver que o que cremos “noso”, realmente, é algo que posúe unha ampla gama de matices compartidos con outros pobos que sinten tamén este tempo, que sinten igualmente a súa propia identidade.

Tivemos, pois, o privilexio de escoitar pezas singulares reflexionando sobre a súa causa, sobre a influencia dos tempos modernos na tradición e, como diría Wenceslao, fomos sabedores entón onde radican o seu por que? e o seu para que?. O respetable público, entre o que se encontraban catro atentos nenos, seguíu con verdadeiro interés as diferentes explicacións, se ben o momento talvez máis esperado foi o de escoitar vibrar a zamfona, instrumento que acompañou por dúas veces este acto enchendo co seu grato son o salón de actos de Villa Florentina, a segunda delas, a petición dos presentes, para escoitar uns Cantares de Cego, outra das manifestacións da nosa ricaz cultura que cómpre non deixar esvaer no esquecemento. Fagamos uso, pois, da nosa memoria histórica…

Ao fin do acto, os convidados foron levados a visitar as instalacións, sendo moi loubada polos presentes a exposición Cen anos da fraga de Cecebre, asi como a frondosidade e envergadura das árbores existentes no pedazo de Fraga que a casa protexe xunto coa Deputación Provincial da Coruña.

Se hai unha faceta que caracteriza a obra e a personalidade de Wenceslao Fernández Flórez, esa é, precisamente, a do seu antibelicismo, manifestado en diversas ocasións. Así se pode ver en obras como Los que no fuimos a la guerra ou El secreto de Barba Azul, e tamén en diversos artigos publicados en prensa. Un deles, das primeiras colaboracións que escribe para ABC, é a “Carta a un soldado”. Nela reflicte a inxustiza dunha guerra, neste caso da Primeira Guerra Mundial, e todo canto arrastra ao seu paso. Mais isto non é óbice para que non poidamos extraer a substancia do texto e aplicala a calquera outro conflito bélico acaecido en calquera outro lugar e en calquera outro momento. Lembremos que, a fin de contas, todos comparten unha cualidade común: o mesmo grado de absurdeza…

Ven de conmemorarse o día 9 deste mesmo mes o Día Internacional dos Dereitos Humanos e consideramos que é axeitado corresponder con esta misiva irónica e amargamente antibelicista que ben a demostrar aquelo de que, en certos aspectos, o home segue e seguirá tropezando dúas, tres… veces na mesma pedra… Per secula seculorum...

Di así:

“Querido ahijado: Te ruego que no tomes a mal que te tutee porque acabo de decidir ser tu padrino y entre padrinos y ahijados debe existir una relación llana. O hay confianza o no la hay. Con esta carta recibirás unos números de Blanco y Negro. Te mando revistas premeditadamente. Podía enviarte Los tres mosqueteros, aunque los está leyendo mi esposa y habrá de sentir mucho privarse de ellos; pero no lo hago porque se me ha ocurrido una consideración elemental. Vosotros estáis muy expuestos, y en algún asalto o sencillamente cuanto tú estuvieses absorto en la lectura de tan extraordinarias empresas, podía venir una bala y matarte. Entonces te había de causar bastante contrariedad morirte sin saber en qué acababa todo aquello de los cuatro audaces amigos. Yo bien sé lo que es dejar una novela interesante a medio leer, porque muchas veces me interrumpe el jefe del negociado cuando estoy entregado a esa agradable ocupación. Así me figuro cuál sería tu desesperación si te murieses en medio de la lectura de un capítulo emocional. En cambio, en Blanco y Negro todas son cositas cortas y malo será que no te dejen terminar alguna.

No te mando dinero. Perdóname. No te puedes imaginar cómo se ha puesto España con esto de la guerra, a la que tú cooperas con un denuedo que me llena de orgullo. Unos cuantos señores que ya eran ricos, se han enriquecido más. El resto de los españoles vive de milagro. Los artículos de primeira y última necesidad, todos han encarecido terriblemente. Apenas comemos. Apenas vivimos. En gran parte os enviamos lo que aquí es preciso. Algunos comerciantes se resisten a hacer esto. Pero en castigo a su falta de amor a la libertad y a las pequeñas nacionalidades, esos hombres justos por cuya causa peleas, les declaran el boicotage para arruinarlos. Espero que esta noticia enardecerá más tu espíritu belicoso.

En España faltan hombres de acción, hombres de inteligencia, renovadores, caudillos; no hay quien sepa mandar y no hay quien quiera obedecer. Estamos en crisis. Una crisis que aún no hizo franca explosión, pero que se anuncia con síntomas inconfundibles. Ahora más que nunca se haría preciso que todos los españoles se preocupasen de los problemas de España y amasen a su tierra con un amor más poderoso que nunca. Sin embargo, no es así. Mi única esperanza -te lo digo con franqueza- se refugia en los servicios que tú, amado Rodríguez, y los demás nietos del Cid, prestáis a nuestra patria con el noble y elevado esfuerzo que ponéis en matar alemanes en el Norte de Francia. Indudablemente esto será muy provechoso para nosotros y el país os lo agradecerá.

Porque de tal modo pienso, estoy, desde que resolví apadrinarte, más optimista que nunca. A veces la excelente Teles (mi esposa se llama Teles: Telesforita) acude a decirme con acento plañidero: Han subido otra vez los garbanzos. Y yo digo, procurando sonreir: Bien, mujer; es necesario tener paciencia, eso se arreglará cuando nuestro querido ahijado extermine algunos alemanes más. En otras ocasiones mis compañeros de oficina se lamentan de la escasez del sueldo, de la impericia de los gobernantes, de los muchos asuntos urgentes que reclaman solución en esta tierra y no la alcanzan jamás. Y yo digo: Sí, sí; pero ¿a que fue entonces Rodríguez a las trincheras? Rodríguez trabaja por todo eso. Gracias, Rodríguez. Vosotros bien merecéis aquí un patronato y un ejército de padrinos y madrinas. ¡Con lo que vosotros sufrís y trabajáis por España! Pero España es ingrata. Ya lo véis; nadie sigue vuestro camino, como no sean las mulas, los garbanzos y el mineral de hierro, que se van a Francia también, animados de un irresistible amor a la Igualdad, el Derecho, la Civilización y las pequeñas nacionalidades. ¡Parece mentira que los animales, los vegetales y hasta los minerales de España nos estén dando a los españoles esa constante y arrojada lección!

Adiós, Rodríguez. Hasta la próxima. Cúidate. Cuando no tengas que disparar, lleva el arma en el seguro que una desgracia le ocurre a cualquiera. No salgas de la trinchera sin abrigarte. Y continúa laborando heroicamente por el bienestar y la felicidad de tu patria. Adiós, conmovedor ahijado. Pérez.”

TARDES DE LECER NA FWFF: Contos a carón da lume 

Velaí vai un resumo da lectura do sábado 9 de Decembro, adicado, fundamentalmente, ao público infantil…

Nen frío, nen auga, nen vento!! Non hai temporal que se resista a unha tarde de outono a carón da cheminea tendo por compañía un conto morniño para quentar a alma neste tempo de invernía. Así foi: nesta fría tarde de Nadal, tal e como estaba previsto, tivo lugar unha lectura de contos de Antoniorrobles que deixou moi bo sabor de boca entre o público asistente a Villa Florentina. Foron chegando escalonadamente nenos e maiores para acomodarse e tomar posición no salón noble da casa.

Pouco despois das sete, por aquelo de dar marxe para que fosen chegando os máis rezagados, os amigos do Fas-que-fas comezaron a dramática declamación dos contos, que se prolongou durante un tempo que para algúns se fixo corto. Isto puídose comprobar non só pola atención prestada polos nenos, senón polo interés amosado ao final do evento, cando algún rapaz (e tamén algun pai) se achegou para ver os contos de perto coa intención de seguir a súa lectura nun futuro próximo. Ao mesmo tempo, tamén houbo quen se congratulou por ter coñecido a este escritor, cuxa obra forma parte da Biblioteca Particular de Fernández Flórez.

Constatamos que unha tarde sábado acompañada dun conto é un xeito práctico e ecolóxico de ocupar o tempo de lecer. E, dado que agora veñen os Reis, que mellor agasallo que un bo libro!!

Así as cousas, velaí van unhas imaxes do evento.

Aquí os actores:     :  Aquí un sector do público.

   Sen dúbida, esta foto é a mellor…

(Ben. Debemos indicar que, debido a que o fotógrafo estaba a pensar no tren no momento do disparo, algunhas tomas están algo… movidas. Mais non hai que preocuparse: é a sombra imparable do progreso, tan imparable como as augas do noso benquerido Río Mero!).

O próximo sábado, día 9 de decembro, adicaremos a tarde á lectura de contos infantís, entre os que cabe destacar pezas de Antoniorrobles, un dos autores que forman parte da biblioteca particular que Wenceslao Fernández Flórez formou aquí, en Villa Florentina, na súa casa de San Salvador de Cecebre. Cómpre sinalar que entre ambos os autores debía haber unha boa amistade, e proba diso é que dos tres tomos da colección existentes na biblioteca, o primeiro deles está adicado polo autor a Fernández Flórez, tal e como se pode ver a continuación.

Antonio Joaquín Robles Soler, Antoniorrobles, naceu en Madrid no ano 1895, dez anos despois que WFF. Fillo dun prestixioso doutor, vivíu a súa infancia a cabalo entre O Escorial, onde traballaba o pai, e a súa vila natal.

Comezou a súa andaina profesional, aínda na adolescencia, con traballos xornalísticos publicados no diario La Tribuna. Continuou despois a súa traxectoria escribindo relatos e colaborando con distintos xornais, como La correspondencia de España, ou revistas de humor como Buen Humor, coñecendo así a unha serie de peculiares humoritas, como Gómez de la Serna, Eduardo Zamacois, Enrique Jardiel Poncela… Sen embargo, as súas primeiras publicacións non aparecen ata 1925, na revista Pinocho, que era editada pola famosa Editorial Calleja (lembremos o dito: Tes máis conto que Calleja!). Nesa editorial traballaba como director o debuxante e deseñador gráfico Bartolozzi. Non é infrecuente ver nas portadas das obras de Wenceslao deseños asinados por este home. Mostramos a continuación dous exemplos: El secreto de Barba Azul e Visiones de neurastenia.

Precisamente, temos unha boa mostra desta relación, e mesmo da relación do propio Fernández Flórez co teatro infantil, nunha interviú realizada pola revista Crónica no ano 1929, con motivo da estrea do Teatro Pinocho, dirixido por Bartolozzi, ao propio guiñol Pinocho, quen, levado da man do deseñador di: “Creo que [a Bartolozzi] le han ofrecido comedias infantiles los dos grandes humoristas Wenceslao Fernández Flórez y Ramón Gómez de la Serna; Valentín Andrés, autor de ¡Tarari…!, Julio de Hoyos, Tomás Borrás, qeu domina de hace tiempo el género; los cuentistas de chicos José López Rubio, y Antoniorrobles y las ilustres escritoras Magda Donato, María Luz Morales y Elena Fortún.”

Mais voltando a Antoniorrobles…

Ao longo da súa carreira como creador de obras para nenos non deixa de escribir novelas para adultos, como El muerto, su adulterio y la ironía, que é unha peza de corte costumista, ou Novia partida por dos, novela de humor onde se combinan o absurdo e o disparate.

Pouco tempo despois, en 1930, dirixirá a revista infantil El perro, el ratón y el gato e nese mesmo ano, case simultaneamente, aparecerían os 26 cuentos infantiles en orden alfabético que forman parte da biblioteca persoal de WFF, e dos leremos algún fragmento na tarde do sábado.

Orientado o seu labor directamente sobre o público infantil e despois de ganar o Concurso Nacional de Libros Infantiles en 1932 e de ter publicados varios libros máis, a partir de 1939 manifesta a súa preocupación pola inclusión dos contos dentro das actividades propias da escola primaria.  

Despois do fin da II República, Antoniorrobles e a súa muller marchan para México. Alí continúa co seu labor de escritor infantil, mais tamén publica novelas para adultos e mesmo pezas de ensaio para a formación de educadores. Ao tempo, integrado na realidade social e cultural do país, colabora en emisoras de radio onde leva a cabo lecturas dramatizadas dos seus contos.

Sentindo unha forte morriña pola súa terra, volta a España no ano 1972, instalándose novamente no Escorial, espazo da súa infancia e xuventude. No ano 1978 é homenaxeado polo Centro Nacional de Iniciación del Niño y el Adolescente al Teatro. Morre na súa casa de San Lorenzo de El Escorial en xaneiro de 1983.

Esta lectura, que comezará por volta das sete do serán, correrá a cargo dos integrantes do grupo de teatro Fas-que-fas, da FWFF. Neste caso, levarán a cabo a lectura Inés García, Óscar V. Sánchez e Alicia Longueira, directora do grupo.

Remata na FWFF un fin de semana cheo de acción…  

O pasado sábado, día 2 de novembro, tivo lugar en Villa Florentina a posta en escena da versión para títeres feita polo grupo de teatro Fas-que-fas da peza de Rafael Dieste titulada A doncela guerreira.

Imaxes da representación: o Conde e a Condesa, interpretados por Roberto Gómez e Belén Sanjurjo, e o Bufón Narrador, interpretado por Óscar Sánchez.

Este evento singular movilizou a un grande número de rapaces e rapazas que, prestos, acudiron á FWFF acompañados polos seus pais. Foron chegando na anubada tarde do sábado minutos antes do comezo da función, previsto para ás sete do serán e, despois de acomodarse nas butacas, e vendo a organización que seguía a chegar xente e que dentro xa non cabía nin un alfinete, optou por facer dous pases da peza que a tan interesado público levou a Villa Florentina.

A obra, que xa fora estreada no mes de agosto deste mesmo ano nos xardíns da FWFF, foi acollida polo respetable, tanto polo miúdo como polo que non o é tanto, con devota atención, vivindo con fervor os momentos máis dramáticos da representación e con tenro sorriso as máis cálidas escenas familiares. Así, por exemplo, a loita da valente Doncela Guerreira coas mesnadas de El-Rei de Aragón ou o recebemento da nai cando a mesma Doncela volta do combate feroz perseguida polo fillo do rei, entolecido de amor.

Ao final da representación, os actores que conforman o grupo de teatro Fas-que-fas saíron a saudar, ofrecendo os seus respectivos “alter ego” aos rapaces para que eles mesmos puidesen tomar contacto directo cos monicreques e mesmo crear a súa propia versión dos feitos.

Para remate deste evento, nenos e maiores foron convidados a tomar un piscolabis no ambigú preparado a tal efecto no salón de Villa Florentina.

Lembremos que esta versión para títeres da Doncela Guerreira foi estreada polo grupo Fas-que-fas no mes de agosto do mesmo ano co seguinte reparto:

Bufón-narrador: Óscar Sánchez; Conde: Roberto Gómez; Condesa: Belén Sanjurjo; Doncela: Ángela Amieiro; Rei: Sebastián Díaz; Raíña: Inés García; Belisa: Inma Mantiñán; Fillo do rei: David Meier. Ao que acrecentamos esta vez o encargado dos Efectos Sonoros: Alberto Roca Moro. Baixo a Dirección de Alicia Longueira.

TÉ CON HISTORIAS. Tarde de tertulia.

Por outra parte, o domingo ás cinco da tarde tivo lugar unha nova tertulia dentro da sesión Té con historias. Esta vez estivo adicada á figura dunha grande descoñecida das nosas letras: a escritora, xornalista e poeta coruñesa Sofía Casanova (A Coruña, 1861-Poznan, 1958).

 Sofía Casanova. Imaxe procedente da biografía de Bugallal Marchesi.

        Exemplar da biografía escrita por Bugallal Marchesi, amigo da familia. Este cusioso volume, pertencente ao Fondos Bibliográfico de Antonio Montero, está asinado polo propio autor e adicado a Gonzalo Rey Alar.

Así, fíxose un percorrido a través da súa existencia, chea de vivencias felices en fugaces momentos e sumamente dramáticas en moitas ocasións. A escritora, casada co filósofo polaco Wincenty Lutoslawsky, destacouse, fundamentalmente, polo seu labor como corresponsal de guerra para o xornal ABC (onde tamén traballou WFF) durante os anos da Primeira Guerra Mundial. Á marxe desta experiencia, escribíu novela, poesía e teatro. Aínda que vivíu a maior parte da súa vida fóra de Galicia, nunca deixou de vir á súa terra cando as circunstancias así llo permitiron, nin deixou de louvar e falar da súa xente ata o día da súa morte.

Lo eterno       Sobre el Volga Helado

Debemos indicar que, aínda tendo nacido bastantes anos antes que Fernández Flórez, as súas biografías non están exentas de paralelismos, xa que calquera deles vese na necesidade, actualmente, de loitar por un merecido recoñecemento na súa terra a través da xente que, coa mente aberta, desexa facer xustiza rescatándoos do esquecemento a través desa nosa memoria histórica da que tanto se fala ultimamente.

Dicía o escritor e filósofo suízo Henry F. Amiel (1821-1881): “Que é un espírito cultivado? É aquel que pode mirar as cousas desde moitos puntos de vista.”