TARDES DE LECER NA FUNDACIÓN WENCESLAO FERNÁNDEZ FLÓREZ
Charles Dickens na biblioteca de Fernández Flórez
Se nos adentramos na Biblioteca particular de Wenceslao Fernández Flórez poderemos ver que está composta por unha diversidade de obras de autores moi diferentes. Nun esforzo por dar a coñecer esta variedade ao noso público é que adicamos unha vez ao mes a explorar este espacio íntimo dando vida, a través do grupo de teatro Fas-que-fas, a selectos fragmentos das obras escollidas en cada caso.
Entre os escritores que ocupan un lugar preferente está Charles Dickens. Xustamente, nas paredes do gabinete de traballo de Fernández Flórez podemos ver unha interesante colección de láminas onde aparecen retratados con exquisita minuciosidade as personaxes prototípicas máis relevantes da obra do escritor inglés. David Copperfield foi a obra escollida para a lectura desta tarde de lecer en Villa Florentina…
Velaquí vemos imaxes da dramatización. Debemos facer mención especial dunha singular colaboración aportada por Ana e Carmen, que adoitan estar entre o público da Fundación e que, neste caso, optaron por encararse directamente co público e, ubicándose a carón do Fas-que-fas, participaron activamente nesta lectura dramatizada obtendo un grande éxito ante o auditorio congregado.
Mais debemos chamar a atención tamén sobre unha serie de relevantes paralelismos existentes entre o autor das Acotaciones de un oyente e o autor de David Copperfield.
Comezaremos polo momento da infancia. Ao contrario do que aconteceu con Fernández Flórez, Dickens pasou os nove primerios anos da súa vida sen escolarizar, sendo a partir dos dez que se convertíu nun ávido devorador de novelas, maiormente de temática picaresca. O propio Wenceslao neno ocupaba parte das noites lendo a escondidas historias de temáticas diversas extraídas da biblioteca do seu pai, historias que posiblemente lle servisen de base para inventar despois as súas propias e contarllas aos seus compañeiros de colexio durante o tempo do recreo.
A figura do pai foi, en ambos os dous casos, determinante á hora de enfrontarse ao mundo laboral, aínda que por moi diferentes motivos. Antonio Luis Fernández Flórez, pai de Wenceslao, morre cando esta conta a idade de 15 anos, o que obriga ao futuro novelista, o maior de seis irmáns, a emprender a súa carreira xornalística en diversos diarios coruñeses, apadriñado polo amigo da familia Manuel María Puga y Parga, Picadillo, de quen xa temos falado neste blog. John Dickens, pai de Charles, é ingresado en presidio despois de despilfarrar toda a súa fortuna en vicios de diversa índole. Así, con tan só 12 anos, Charles comeza a traballar forzosamente e en condicións extremas nunha fábrica de betúns, feito que, dalgún xeito, virá reflectir na súa obra, chea, en liñas xerais, de fonda crítica social. David Copperfield está considerada, precisamente, como unha obra cargada de contido autobiográfico, onde non deixa de traslucirse certo rencor contra a propia nai, quen non se apresura, apesar de ter mellorado a súa situación económica, a retiralo da fábrica onde o fillo traballa en nefastas condicións.
E velaí temos outro importante punto de converxencia entre a obra de Fernández Flórez e a de Dickens: a denuncia da situación de inxusticia en que se atopa o proletariado, o asoballado, as clases máis baixas que se ven sometidas aos abusos do poder. Se no caso de Dickens a crítica vai contra a explotación do proletario, Wenceslao erguerá a súa pluma contra os abusos caciquís e a explotación do labrego, e contra a especulación que anula a vontade dos máis necesitados.
Como xornalistas, tanto Fernández Flórez como Dickens, aínda que a diferentes idades, desenvolveron o labor de cronistas parlamentarios. Charles, con tan só 16 anos, comezou a experimentar a vivencia do cronista relatando os debates do Parlamento Británico e tamén viaxes de campañas electorais. A partir de 1928 presenta os seus traballos na redacción do Morning Chronicle, causando verdadeiro asombro entre outros consagrados xornalistas, o que o leva a ser contratado polo The Mirror of Parlament, propiedade dun tío seu. Wenceslao, xa instalado en Madrid en 1916, inicia a súa andaina como cronista parlamentario para o diario ABC, por suxerencia do recoñecido literato e cronista Azorín, onde asinará as súas Acotaciones de un oyente, causando verdadeira sensación entre o público lector, o que o levará pronto a acadar grande fama e renome a nivel nacional.
Durante a súa a traxectoria profesional os dous combinarán o traballo novelístico co labor en prensa, sendo a súa produción ampla e variada e, en ocasións, levando a cabo a publicación da súa obra por entregas, fundamentalmente no caso do escritor inglés. E, se o autor d’O bosque animado se vai decantar polo cine como medio de expresión da súa obra, Dickens ligará a súa existencia ao teatro, organizando representacións e chegando a participar como actor nalgunha montaxe.
Polos seus compromisos laborais, tanto como pola súa inquedanza particular, os dous realizaron diversas viaxes por países europeos e de América. As súas impresións quedaron reflectidas nos seus relatos de viaxes: La conquista del horizonte e Notas de viaje americanas son exemplos de Fernández Flórez e Dickens, respectivamente.
En liñas xerais podemos dicir que, tanto nas súas novelas, relatos cortos, e mesmo nas súas crónicas xornalísticas, empregan unha fina ironía e un grande sentido do humor. E, neste punto, consideramos que non é aventurado sinalar que se achan próximos á figura doutro relevante autor estreitamente vencellado a Fernández Flórez. Referímonos ao portugués Eça de Queiroz, quen xunto con Ramalho Ortigão, foi autor das punzantes farpas, crónicas de carácter parlamentario dotadas tamén de fonda crítica satírica e humorística.
