Fundación Wenceslao Fernández Flórez

DE PORTERÍA A PORTERÍA

Capítulo XI

“Un pouquiño de histeria”

HISTERIA: Tipo de neurose ou desorde nerviosa e psicolóxica que non só altera o proceso psíquico normal, senón que provoca tamén transtornos motores, sensoriais, dixestivos ou doutro tipo.

Velaquí a definición dun fenómeno que adoita manifestarse os domingos, por volta das cinco da tarde, nun campo de fútbol. É dicir, adoitaba, porque hoxe en día esta alteración pode acontecer a calquera hora do día, calquera día da semana e, iso si, non en calquera cadea de televisión, senón naquela que mellor faga a súa xogada… Así é o fútbol: un negocio na ida por la banda dereita e un negocio na volta pola banda da esquerda…

En calquera caso, velaquí presentamos, desde a perspectiva de W. Fernández Flórez, a crónica número XI: De_portería_a_portería XI.doc

TARDES DE LECER NA FUNDACIÓN WENCESLAO FERNÁNDEZ FLÓREZ

Falando de cine

O próximo sábado, día 22 de setembro, terá lugar en Villa Florentina unha distendida tertulia en que se tratará a cuestión da relación entre o cine e a literatura no caso de W. Fernández Flórez, escritor estreitamente vencellado ao mundo cinematográfico desde a chegada de tal invento a España. Non podemos esquecer que case máis da metade da súa obra literaria foi levada ao cine ou servíu de base argumental para algunha película.  

Luz de luna, edición de 1919.

Neste caso o relato escollido é Luz de luna, publicado en 1915 e levado ao cine anos máis tarde baixo o título de Camarote de lujo, con dirección de Rafael Gil.

Velaquí unha imaxe da película, onde actúan Antonio Casal, Rafael Bardem, Julia Caba Alba, Adela Casal, Eumedre, entre outros.

Imaxes do Cecebre dos anos 50 aparecen no inicio deste interesante film que desenvolve a súa acción entre as rúas da Coruña e o porto da mesma cidade. O tema da emigración e das inxustizas que provoca o abuso cometido ante a necesidade, vense reflectidos neste relato, non sendo alleo á crúa realidade que tantos e tantos emigrantes padeceron na súa fuxida da miseria cara unha vida mellor, vida que non sempre achaban no seu punto de destino. A denuncia desta situación e a falta de sensibilidade dos especuladores quedan patentes no relato de Fernández Flórez, manténdose fiel a película a esta liña argumental.

Este evento terá lugar o próximo sábado 22, por volta das sete do serán, en Villa Florentina. A entrada é gratuíta.

A PANTASMA

Por W. FERNÁNDEZ FLÓREZ

Caricatura de Wenceslao Fernández Flórez, asinada por Sirio.

No ano 1924 aparecía ante os lectores de relato corto unha reflexiva peza de Wenceslao Fernández Flórez titulada El Fantasma, que hoxe presentamos aquí traducida ao galego. Esta obriña apareceu en máis dunha ocasión, á marxe de ser publicada en La novela de Hoy y en La novela del Sábado, tamén fixo acto de presencia en varias edicións onde se recopilaban, baixo o título xenérico de Fantasmas, diversos relatos protagonizados por espectros chegados do máis alá para estabelecer comunicación cos vivos. Isto non é infrecuente nas obras de Wenceslao, sendo estes encontros sumamente respetuosos, familiares en ocasións, e, en calquera caso, onde sempre prima a boa educación.

Deseños de Sirio e Goñi, respectivamente.

Nesta situación áchanse Tomás Capulino, víctima mortal da superstición, e Teófilo Arnal, abocado ao fracaso e de carácter pesimista, dous bos amigos. Nunha noite, antes de despedirse ata o día seguinte, xúranse mutuamente que aquel dos dous que primeiro morra voltará do Alén, se iso é posible, para advertir ao outro dos posibles perigos que o Destino e o Azar lle teñan reservados. Quere a fatalidade que sexa Tomás Capulino o primeiro en morrer uns días despois de que o futuro sogro de Arnal lle acendese un cigarro logo de ter acendido co mesmo misto dous cigarros máis no día da petición de man.

Pasados uns días, aparece ante Teófilo Arnal a visión espectral do seu amigo, Tomás Capulino, que ven coa leal intención de cumprir a súa promesa. Advírteo de que o seu matrimonio tan só é un capricho que rematará nun fracaso, mais Arnal, cegado pola novidade, non se deixa aconsellar. Entrégase ao pouco nun negocio automobilístico de dubidoso éxito conducido polo conde de Casa-Perezgómez. Este negocio preséntase como unha bicoca que conduce ao lector á desconfianza desde o primeiro momento, mais Arnal, afogado pola vaidade, déixase levar e, a cambio dun posto como Presidente da Administración, invirte todo o seu capital. Pouco antes de que esta entrega económica se faga realidade, recibe Arnal a visita do seu amigo, Capulino, quen lle recomenda que non siga adiante co negocio e que faga caso do seu amigo Rendueles. Nada pode mudar o obcecado espírito de Arnal, que bota fóra a Capulino abruptamente. Chega o día das probas automobilísticas e todo resulta ser un desastre, chegando a morrer un pacífico cidadán atropelado salvaxemente.

Esta sucesión de feitos, unida ao seu desastre matrimonial, converten a Teófilo Arnal nun pobre home e fanlle ver e comprender a falta de senso da existencia así como a súa inutilidade, punto en que toma a determinación de acabar coa súa vida. No instante en que se conduce cara a árbore que ha de soportar a carga da súa morte, aparece o seu vello amigo para facerlle saber que o seu mal estado de ánimo é unha septicemia producida pola inxesta dunha carne en mal estado. Asegúralle que non ten que deixarse levar pola desesperación… Mais xa é tarde. Arnal comprende que o home non naceu para escoitar consellos e, así, morre aforcado. A conclusión á que chegan os dous amigos condénsase nas seguintes liñas, ditas en boca de Tomás Capulino:

“… Se o Azar rexeitase todas as culpas que non lle corresponden, a súa carga sería moi liviana. O verdadeiro inimigo da felicidade humana está no propio home, na desproporción que existe entre o que el cre de si, dos seus sentimentos, das súas volicións, das súas ideas, e do que realmente é coas súas pobres ideas e as súas pobres volicións e os seus pobres sentimentos. Se otura vez voltases a vivir, outra vez serías desgraciado, aínda que unha advertencia milagreira zumbase incesantemente no teu ouvido.”

No ano 1945, José Luis Saenz de Heredia dirixe a Rafael Durán, a Fernando Fernán-Gómez, a María Esperanza Navarro e a Manolo Morán, entre outros, en El Destino se disculpa, película baseada no relato El Fantasma, de WFF.

Cartel da película.

No ano 2002, o grupo de teatro Fas-que-fas, da FWFF, leva a cabo a representación da versión teatral do mesmo relato.

Para ler A Pantasma, por favor, PINCHE AQUÍ:A Pantasma.doc

O Museo Histórico Municipal San Fernando, de Cádiz, acaba de inaugurar estes días a exposición PRENSA Y PARLAMENTO 1997-2007, coincidindo co trixésimo aniversario das eleccións xerais do 15 de xuño de 1977. Nesta mostra, onde se recrea a evolución da crónica parlamentar desde a primeira sesión das Cortes Constituíntes de Cádiz -1810- ata o máis recente do século XX, aparecen traballos dos máis diversos cronistas parlamentarios destas diferentes etapas. Entre eles (non podía ser doutro xeito) figura tamén Wenceslao Fernández Flórez como digno representante de ABC coas súas “Acotaciones de un oyente”.

E é que a Fernández Flórez recúrrese hoxe en día buscando apoio na súa sabia e certeira palabra, na agudeza crítica da súa escrita. Porque, queridos amigos, na chamada “cousa política” mudan as peles, pero os lobos son os mesmos… E, que se pode dicir de novo, que non esté escrito xa coa fina, aínda que punzante, ironía de WFF? Non é doado… Velaquí fica esta nota que non é anecdótica, mais que dá, sinxelamente, boa conta dunha realidade: se nalgúns aspectos da súa produción novelística podemos dicir de Fernández Flórez que foi un verdadeiro adiantado ao seu tempo, non debemos deixar de sinalar que, na produción xornalística, a súa obra está perfectamente vixente, pois o tempo parlamentario ficou estático, condenado a unha monótona e fatídica repetición, a un nietzscheano ”eterno retorno”.

O pasado sábado día 15, nas Tardes de lecer da nosa Fundación, rendíuselle unha merecida homenaxe á poetisa Rosario Saavedra, máis coñecida como a Avoa Sara, cun recital poético composto por unha escolma dos seus máis acaídos poemas que foron recitados por Alicia Longueira, directora do grupo de teatro da Fundación -o xa afamado grupo Fas que Fas- e por diversos asistentes, entre eles Soledad Longueira e Santiago Núñez (filla e neto, respectivamente, da Avoa Sara) e por María Luisa Armesto, directora da Coral de Santa María de Cambre, e por un dos seus integrantes, Manuel Doval. Ao remate do recital poético a Coral de Santa María de Cambre, dirixida marabillosamente pola profesora Armesto, interpretou oito pezas do seu repertorio, sendo moi aplaudiadas polo concurrido auditorio.

Os actos comezaron guiados pola man do director da Fundación, Antonio Montero, quen foi presentando a cada un dos seus acompañantes na mesa de respecto. O director comezou loubando a presenza moi significativa da nova Concelleira de Cultura de Cambre, a Srª Arita Prado Arcay, quen acudíu ao acto acompañada polo seu esposo. Fixo o director especial mención do feito de que é o primeiro acto ao que acude no seu novo cargo e en representación do alcalde, como membro do Padroado da FWFF. Arita, explicou Antonio Montero, xa nos acompañou no Padroado nos primeiros tempos da Fundación para, despois dun descanso, retornar agora con novos e renovados bríos. Deulle a benvida en nome da Fundación e agradeceu a súa presenza nun acto tan relevante para a cultura como o do presente día.
A continuación pasou o director a presentar á poetisa homenaxeada, dando a coñecer un breve historial curricular da mesma desde os seus tempos mozos en Soñeiro, espazo en que bebeu nas fontes do noso patrimonio inmaterial transmitido polo seu avó e polo seu pai, home que foi empregado en diversos oficios entre os que se lle conta o estar embarcado o que, á súa vez, lle permitíu viaxar por outros mundos e mares, o que lles transmitía aos seus fillos (e tiña oito fillos). Deste home aprendeu Rosario Saavedra o tesón do traballo ben feito, a apreciar os toques e repeniques das campás, en cuxo arte o seu pai era un experto como non había outro na bisbarrra. Xa de moza casou co Longueira de Guísamo, quen traballaba para os Cubeiro, pasando así a trasladarse co casorio a Cela, onde o seu marido vai traballar na fábrica dos Cubeiro, e onde ela traballaría tamén durante un tempo. Sara ten dous fillos, José Antonio que foi veciño de Cecebre por estar casado con María Xesús de Chas e que finou fai uns anos, e Soledad, que nos acompañou neste día e que recitou uns poemas, xunto co seu fillo, en honor a súa proxenitora.
Pero Sara non é unha moza normal: ela sempre foi inqueda e así o amosa na súa segunda mocidade. Nos seus primeiros oitenta anos fíxose poetisa para agasallarnos cunhas fermosas composicións das que xa tiveron noticia nos programas da TVG, como é o caso do programa “Realidades”. E non podemos deixar de facer mención dun feito singular: nos antroidos ela tiña unha lectora moi especial, que era Tareixa Moris, a nosa Cuidadora da Casa WFF.
Antonio Montero non deixou pasar esta ocasión sen pedirlle á sociedade en xeral que non mire a esta xente xubilada, que representa o 12% da nosa poboación en España, como a unha xente inútil e desfasada, xa que ten moito que facer e que dicir nesta sociedade tan necesitada de axuda e de orientación de xente experta. Ou, mesmamente, que fagan como Sara, que escriban as súas memorias, as súas historias de vida ou a súa experiencia persoal, ou que, sinxelamente, colaboren nas ONG´s locais, pero que de ningún xeito se queden na casa amorriñados diante da televisión, que saian e que colaboren no que sexa ou no que saiban facer.
Despois desta chamada e xa rematadas as presentacións, cedeu o director da FWFF a palabra á Concelleira, quen agradeceu as verbas amosando unha certa discrepancia co presentador deste acto, sinalando que en Cambre a chamada terceira idade ten moita actividade. Tamén ten palabras e cumprimentos para coa Avoa Sara, felicitándoa e desexandolle grandes éxitos.
O director sin entrar en polémica coa concelleira por alusións, solicitou entón á homenaxeada que dirixise unhas palabras ao público a fin de dar comezo ao recital.
A Avoa Sara agradeceu a presenza de tanto público e agradeceulle á Fundación este acto e a magnífica disposición que ofrece a todos a apertura desta casa ao mundo cultural de Cambre.

Comenza recitando o poema “A miña Virxe María”, dando paso a continuación a Alicia Longueira. Soledad Longueira leu “Tocar a campá”, “A Cantiga” e “El bosque animado”, mentres que Santiago Núñez fixo lectura do poema “A vaca da Xastra”, María Luisa Armesto “El sueño de una amiga” e Manuel Doval, compañeiro da Coral, “Un mensaje para el mundo” e “La Navidad”.
1º “A miña Virxe María”
2º “Namorada de Galicia”
3º “Teño unha casa no campo”
4º “A miña nai”
5º “La peseta”
6º “Tocar a campá”
7º “A cantiga”
8º “A vaca da Xastra”
9º “El sueño de una amiga”
10º “La casualidad”
11º “Qué solos se quedan los muertos”
12º “A cama”
13º  “Falta de poder”
14º “Un mensaje para el mundo”
15º “La Navidad”
16º “El Bosque Animado”
 
Rematou a primeira parte deste evento e, despois dun breve descanso, mentres a Coral se ía situando, os presentes felicitaron efusivamente pola súa obra á poetisa. Aproveita este momento a Fundación para facer acto de entrega dun agasallo como recordo do presente día, agasallo que agochaba nos eu interior uns versos escritos polo Director da FWFF, Antonio Montero, dedicados á poetisa. De tales versos deu emocionada lectura a filla da de Rosario Saavedra por imposibilidade emocional da homenaxeada. A Concelleira de Cultura fixo o ofrecemento de publicar a obra poética inédita da autora cambresa desde a Concellería de Cultura de Cambre. Esta oferta foi moi ben acollida pola Sra. Saavedra e moi celebrada polo público asistente en xeral.

O Director da Fundación fixo especial mención do feito de que a mesma esté a cumplir cun papel dinamizador cultural importante, sendo proba disto o feito de dar a coñecer entre os propios a obra desta muller que xorde do cerne da Galicia, do pobo, da sociedade que se adoita chamar iletrada e que desde o seu lugar favorece a mantenza do noso idioma, da nosa lingua, mentres que os letrados os cultos están de costas viradas a ela.
 
Deu comenzo, pois, a Coral de Santa María de Cambre interpretando “Barcarola” e seguindo co programa previsto. A Coral recibíu fortes aplausos, séndolle entregado un agasallo ao remate da súa actuación por parte dos representantes da Fundación, neste caso a Concelleira de Cultura á Directora e á propia Coral.

  

Os interpretes da agrupación musical foron agasallados pola Fundación cunha merenda nos salóns de Villa Florentina e, despois de asinar no Libro de Honra da Fundación e de ser felicitados efusivamente polo público, deuse término a esta tarde de lecer quedando citados para o próximo ano.

Estimados amigos, achegámoslles hoxe un traballo de Wenceslao Fernández Flórez publicado no diario El Noroeste, no ano 1912, onde se nos presenta, hai case cen anos, o que hoxe entendemos por “eutanasia”, con todos os riscos éticos e morais que isto conleva.

Pasaron xa moitos anos e podemos ver como, para certos problemas de relevante polémica, seguen sen acharse as solucións axeitadas. Tan só nalgúns países, como Suiza, está permitida a morte con tal frialdade e en casos tremendamente xustificados por enfermidade.

O caso que aquí expón o noso escritor é moi frecuente e só nos separa del o procedemento aplicado, que non semella ser o máis axeitado en mans da xustiza.

Presentamos a continuación o artigo “El derecho de morir”. Para lelo, por favor, PINCHE AQUÍ: PALIQUE.doc

TARDES DE LECER NA FUNDACIÓN WENCESLAO FERNÁNDEZ FLÓREZ

O vindeiro sábado, día 15 de setembro, Rosario Saavedra, máis coñecida no universo cibernético como A Avoa Sara, visitará a FWFF para dar a coñecer algúns dos seus poemas de recente creación. Neste recital tamén participará o grupo de teatro Fas-que-fas dando lectura a algunhas das rimas da poetisa de Cela, Cambre.

Rosario Saavedra naceu en Soñeiro hai… 80 e tantos anos, como ela mesma di. Comezou a escribir sendo aínda moi nova, creando textos “con chispa” e Testamentos para o Antroido, combinados con música. Na actualidade ocupa o seu tempo libre na Coral de Santa María de Cambre, segue a escribir e practica todo tipo de diversións que o tempo lle permite. O seu blog, feito coa colaboración do seu neto, tivo grande éxito, sendo obxecto dun programa da TVG, “Realidades”, onde se facía unha comparación entre as diferentes espectativas que moitas persoas maiores teñen para invertir o seu tempo.

Para acompañala neste día, estará tamén con nós a Coral de Santa María de Cambre, que xa visitou a FWFF en anteriores ocasións interpretando variadas pezas do seu repertorio con grande éxito de público.

Este evento terá lugar o sábado, día 15, por volta das sete do serán en Villa Florentina. A entrada, coma sempre, será gratuíta.